Во Словенија денеска стапи на сила законот за вонредни мерки за обезбедување јавна безбедност, во јавноста познат како „Шутаров закон“. Усвоен по забрзана постапка, законот носи значајни промени во полициските овластувања и во кривичното законодавство, а го доби името по 48-годишниот Алеш Шутар, кој трагично го загуби животот во вооружен напад во Ново Место – настан кој силно го потресе словенечкото општество.
Новите правила се донесени како одговор на растечкиот број инциденти со огнено оружје и сериозни насилни дела. Но, и покрај намерите да се засили безбедноста, опозицијата и повеќе правни здруженија предупредуваат дека дел од мерките се на работ на уставноста и дека ширината на овластувањата е невидена во последните две децении.
Најголема дебата отвори делот што ѝ овозможува на полицијата да делува во таканаречени „зони со безбедносен ризик“ – области каде што стапката на криминал, вооружено насилство или закани е оценета како особено висока. Токму таму полицијата ќе може да применува построг надзор, да следи движење на лица и да врши снимање со технички средства, а при тоа одобрението од истражен судија да следи дури по примената на мерката, наместо пред неа.
Началникот на полицијата Дамјан Петрич најави дека „првата зона“ ќе биде определена наскоро. Одлуката ќе ја носи директорот на полициската управа или генералниот директор, и тоа врз основа на претходно дефинирани показатели како број на пријавени кривични дела или потенцијални ризици за граѓаните. Новиот модел на надзор треба да трае ограничено – најчесто до три месеци – а судската контрола ќе се врши ретроактивно, со можност судијата да ја поништи или потврди наредбата.
Меѓу најконтроверзните одредби е онаа што дозволува полицијата да влезе во дом, гаража или возило без судски налог ако е неопходно итно да се заплени огнено оружје со цел да се спречи непосредна опасност по животот на граѓаните. Законот прецизира дека полицијата може да изврши само увид, но не и претрес, што според поддржувачите на мерката ја ограничува можноста за злоупотреба. Сепак, правните здруженија предупредуваат дека и такво ограничено влегување отвора значајни прашања за заштитата на приватноста и интегритетот на домот, кој според словенечкиот устав е неприкосновен освен во строго определени ситуации.
Законот донесува и построги казни за насилство, го олеснува процесот за привремено одземање имот и предвидува интервенции во социјалната политика, вклучувајќи нови правила за семејства во кои родителите се малолетни. Поддржувачите тврдат дека токму овие мерки ќе ја подобрат заштитата на жртвите и ќе создадат поефикасен систем кој појасно ќе реагира во случаи на закана.
Словенечката јавност е длабоко поделена. Едниот дел смета дека строгите мерки се нужни, бидејќи земјата во последните години бележи раст на насилни кривични дела и употреба на оружје. Други предупредуваат дека законот може да стане опасен преседан, и дека под изговор на безбедност може да се нарушат темелните човекови права. Низ правната јавност веќе се најавуваат иницијативи за уставна оценка на најспорните одредби, особено оние поврзани со полициски упад во дом без претходно одобрение.