Пушењето не е единствениот фактор што го зголемува ризикот од рак на усната шуплина – прескокнувањето на стоматолошки прегледи, незаштитениот секс или дури и заборавањето да се нанесе балсам за усни може да биде подеднакво опасно. Се проценува дека околу 59.000 нови случаи на рак на усната шуплина и грлото ќе бидат дијагностицирани во 2025 година.
„Ракот на усната шуплина честопати останува незабележан бидејќи многу луѓе немаат никакви симптоми во раните фази“, предупредува медицинската сестра и специјалист по онкологија Џенифер Л. Армендариз за EatingWell.
Тој додава дека стоматологот честопати може да биде првиот што ќе ги забележи промените во ткивото, а раното откривање може да ја зголеми стапката на преживување за повеќе од 50 проценти.
Сепак, уште поважно е да се спречи појавата на болеста, а тоа да започне со секојдневните навики. Затоа, експертите предупредуваат за следните навики кои исто така можат да го зголемат ризикот од рак на усната шуплина.
Пушење или џвакање тутун
„Пушењето или џвакањето тутун е водечка причина за рак на усната шуплина. Канцерогените материи ги оштетуваат клетките во устата и грлото, што ги прави корисниците на тутун многу поподложни на развој на болеста“, вели нутриционистот Бренон Блаунт.
Пушачите имаат шест пати поголема веројатност да развијат рак на усната шуплина отколку непушачите, а речиси една третина од случаите во светот се поврзани со тутунски производи.
„Повеќето од моите пациенти со овој рак се доживотни пушачи“, вели Блаунт.
Добрата вест е дека ризикот се преполови пет години по откажувањето, а по десет години станува ист како и ризикот кај некој што никогаш не пушел.
Консумирање на алкохол
„Иако една чаша вино на ден може да изгледа безопасна, алкохолот ја оштетува заштитната обвивка на устата, што им овозможува на другите канцерогени полесно да навлезат во ткивото“, објаснува Армендариз. Само еден алкохолен пијалок на ден го зголемува ризикот од рак на усната шуплина за 40 проценти, додека две чаши речиси го дуплираат тој ризик.
Кај луѓето кои комбинираат алкохол и тутун, ризикот драматично се зголемува – според Американското здружение за рак, оваа комбинација може да го зголеми ризикот од рак на усната шуплина дури за 30 пати.
Незаштитен сексуален однос
„ХПВ е водечка причина за рак на орофаринксот“, рече Армендариз, објаснувајќи дека типовите 16 и 18 од вирусот најчесто се поврзани со развојот на болеста. ХПВ може да се пренесе преку орален секс, а се проценува дека половина од сексуално активните луѓе ќе бидат заразени во текот на животот.
Вакцината против ХПВ може да спречи до 90 проценти од случаите поврзани со вирусот, вклучувајќи го и ракот на усната шуплина. Армендариз препорачува сите сексуално активни лица под 45 години кои не се вакцинирани да разговараат со својот лекар за вакцинација, а користењето заштита дополнително го намалува ризикот.
Прескокнување на стоматолошки прегледи
Редовните посети на стоматолог се неопходни не само за здравјето на забите, туку и за рано откривање на можни промени во ткивата на усната шуплина. За време на прегледот, стоматологот може да открие рани знаци на рак – како што се рани кои не заздравуваат или промени во бојата на слузницата. Покрај тоа, редовните прегледи и чистења го намалуваат воспалението на непцата и бактерискиот плак, што може да го намали ризикот од развој на рак на усната шуплина за околу 25 проценти.
Навики што го намалуваат ризикот
„Најважните чекори за намалување на ризикот се откажување од пушење и ограничување на алкохолот“, вели Блаунт.
Армендариз додава дека е корисно и да се вакцинирате против ХПВ и редовно да користите балсам за усни со SPF: „Кога сте на отворено, не заборавајте да ги заштитите усните од сонцето“. Тие исто така препорачуваат разновидна исхрана богата со овошје и зеленчук бидејќи „антиоксидансите и фитохемикалиите во овие намирници помагаат во заштитата на ткивата од оштетување на ДНК и воспаление“, вели Блаунт.