Не бара многу грижа, сака сонце и суво земјиште, а наградата за трпението може да биде призор на цветна стебленца повисока и од куќата.
Ретка и необична билка, агавата секогаш предизвикува голем интерес кога ќе процвета – бидејќи тоа се случува само еднаш во нејзиниот живот. Неодамна, еден градинар во Велика Британија го дочека моментот што го чекал четврт век: неговата Agave americana порасна над шест метри и конечно го отвори својот огромен цвет.
Тони Кенингтон (78) од Хартфорд ја добил агавата пред 25 години, кога била висока само 45 сантиметри.
„Бев шокиран кога ја видов цветната стебленца. Никогаш не мислев дека ќе го доживеам тоа“, рече Кенингтон.
Овој вид потекнува од Северна Америка и е познат како „столетна билка“ бидејќи може да ѝ треба и до 100 години за да процвета, а по цветањето секогаш умира.
Кенингтон нагласува дека се грижел за билката во текот на изминатите 25 години – првите пет години ја чувал во саксија како собна билка, а потоа ја засадил во градината. Ја штител од студ додека не зајакнала.
Во мај го отстранил пластичниот покрив од импровизираниот стакленик за да може цветната стебленца слободно да расте.
Знаејќи дека билката умира по цветањето, Кенингтон се присетил на облогата што ја направил со агавата кога ја добил:
„Ѝ шепнав – кој ќе умре прв, ти или јас?“
На прашањето дали ќе засади нова, одговорил: „Нема да го направам тоа, бидејќи нема да доживеам повторно да процвета.“
Главниот хортикултурист на Кралското хортикултурно друштво, Гај Бартер, изјави дека станува збор за чувствителна билка која ретко може да се одгледува на отворено.
„Агавата цвета само еднаш, по што умира, но млади изданоци се појавуваат на нејзината основа, па на некој начин продолжува да живее, иако централниот дел пропаѓа“, објасни тој.
Додаде дека ѝ требаат многу години за да собере доволно енергија за цветање (обично помалку од еден век), а тоа може да се случи само во услови без мраз или во стакленици.
Цветната стебленца може да достигне и до осум метри. Агавата на Кенингтон, висока над шест метри, е многу импресивна, но не и целосно невообичаена. Поради климатските промени, смета Бартер, агавите во иднина ќе се одгледуваат почесто на отворено и на северот од Европа.
Распостранета на Медитеранот
И додека во постудените краишта е вистинска реткост да се види агавата во полн раст, Хрватска е меѓу земјите каде оваа билка успева речиси природно. На јадранскиот брег и островите Agave americana одамна е дел од медитеранскиот пејзаж. Иако потекнува од Мексико, денес е распространета низ целиот Медитеран и често се доживува како автохтона.
Агавата има големи месести сивозелени листови со остар врв и боцки. Во просек достигнува до два метра во ширина, а поединечни листови се долги над еден и пол метар. Но, нејзиниот најимпресивен момент настапува кога ќе одлучи да процвета – тогаш од средината излегува огромна стебленца висока и до осум метри.
Во Хрватска агавата без проблем се шири во крајбрежјето благодарение на блага клима и отпорност на суша. Често може да се види покрај камени ѕидови, патеки и падини, каде со својот егзотичен изглед станува препознатлив украс на медитеранскиот пејзаж. Во континенталните краишта, пак, може да преживее само во саксии кои се внесуваат во затворен простор за време на зимата, бидејќи не поднесува силни и долготрајни мразеви.
Освен што привлекува внимание со изгледот, агавата има и многу практични вредности. Од одредени видови се произведува текила, а сокот од некои се користи како засладувач.
За љубителите на градинарството, агавата нуди посебна магија: не бара многу грижа, сака сонце и суво земјиште, а наградата за трпението може да биде призор на цветна стебленца повисока и од куќата.